Podsumowanie sezonu rzepaku 2010/11 na podstawie wyników doświadczeń wewnętrznych Monsanto

2011-08-16

Wśród rolników, z którymi testujemy najnowsze odmiany, zdania są podzielone. Cześć z nich zamierza zwiększyć areał uprawy rzepaku, inni chcą posiać mniej, a jeszcze inni mają ograniczone możliwości spowodowane płodozmianem. Słuchając ich sąsiadów, szczególnie tych, którym rzepak w tym roku nie obrodził, plony ok. 1t/ha, zdania są jeszcze bardziej krytyczne do uprawy tego gatunku w najbliższym roku. Patrząc na osiągnięte w tym roku wyniki plonowania, ogólnie możemy powiedzieć ze sezon 2010/11 był trudny, a dla wielu zdecydowanie nieudany. Wg. danych firmy SPARKS plony np. w regionie dolnośląskim wyniosły w tym roku średnio 24,7dt/ha ( 25,9dt/ha w roku ubiegłym), w woj. opolskim 28,1dt/ha (23,2 dt/ha w roku ubiegłym), słabiej w w woj.wielkopolskim 19,9dt/ha w porównaniu z rokiem ubiegłym, gdzie zbierano średnio 28,8dt/ha a także w woj. lubelskim, gdzie w tym roku zbierano średnio 23,8dt/ha a w roku ubiegłym 25,5dt/ha. Dobrą informacją jest natomiast wysoka cena skupu, która rekompensuje niższe od spodziewanych plony. Wg SPARKS na dzień 11.08. ceny wynoszą od 1 750 do 1 900 zł/t .

Cykl produkcyjny rozpoczęliśmy z opóźnieniem, w Polsce północnej niektóre pola obsiewano rzepakiem ozimym na początku września, co na samym początku oznaczało ryzyko przezimowania i ograniczenie plonu w roku przyszłym. Temperatury w październiku 2010 były za niskie do wegetacji rzepaku i praktycznie rzepak na wielu polach do listopada osiągnął fazę 3-4 liści. Następnie ciepły listopad podratował nieco kondycje upraw w środkowej i południowej Polsce, ale w wielu przypadkach zwłaszcza na północy, okazało się to niewystarczające, aby uprawy mogły przetrwać wczesną zimę, z kulminacją bardzo niskich temperatur w lutym (do -27°C) przy braku pokrywy śnieżnej i silnym północno – wschodnim wietrze. Wiele upraw nie przezimowało, szczególnie w połnocno-zachodniej Polsce wskutek niedostatecznego wykształcenia roślin jesienią,, a te słabsze przechodziły dłuższy niż zwykle okres regeneracji i wznowienia wegetacji wiosennej. Kolejnym ekstremum na początku maja były opady śniegu na Dolnym Śląsku oraz przymrozki w części centralnej i północnej kraju. Dotknęły one głównie odmiany bardzo wcześnie kwitnące powodując ich wyleganie, oraz straty mrozowe na pędach głównych. Jakby tego było mało, szczególnie Wielkopolska, Kujawsko-Pomorskie zostały dotknięte przez susze wiosenną, a okres żniw komplikowała dynamiczna i zmienna pogoda pustosząc część upraw gradem na południowym wschodzie kraju.

W związku z opóźnieniami podczas okresu siewu, wysianych zostało 25 doświadczeń polowych Monsanto Polska w całym kraju, a po zimie zdyskwalifikowano 10 z nich wskutek niezadawalającej kondycji po zimie, strat w obsadzie czy braku dostatecznego wyrównania roślin w łanach. Zdyskwalifikowaliśmy doświadczenia głównie w północnej części kraju, co było wynikiem zbyt późnych siewów i niekorzystnych warunków po siewach. Ten fakt odzwierciedla również sytuacje w gospodarstwach z tych rejonów, które przesiewały pola rzepakowe uprawami jarymi. Ostatecznie udało nam się zebrać plony z 15 doświadczeń, z czego 3 stanowiły doświadczenia z odmianami o niskiej biomasie, a 12 z odmianami mieszańcowymi i liniowymi.

Średni plon rzepaku osiągnięty w doświadczeniach Monsanto Polska w 2011 roku wyniósł 40dt/ha, 9% wilg. W zależności od rejonu uprawy wahał się od 27dt/ha osiągniętych w rejonie Poznania, do 49dt/ha - najlepszego wyniku osiągniętego w gospodarstwie w Czajkach kolo Nasielska (woj. Mazowieckie). Charakterystyczne było, ze wyraźnie niższe od średniej plony uzyskaliśmy w doświadczeniach w rejonie Wielkopolski i Kujaw – średnio 31dt/ha, a najlepsze w Polsce południowej – średnio 46dt/ha.

W doświadczeniach odmiany mieszańcowe plonowały lepiej od liniowych, średni plon: 40dt/ha, liniowe: 38dt/ha .

Jak wspomniałem najlepiej plonowały odmiany mieszańcowe. Spośród produktów, które aktualnie są w naszej ofercie handlowej w sezonie 2011 testowaliśmy najnowsze odmiany mieszańcowe: DK Exstorm, DK Exquisite, DK Expower oraz odmianę liniową DK Casper.

Odmiana DK Exquisite – nowość, zarejestrowana przez COBORU w lutym 2011 potwierdziła wysoki potencjał plonowania i stabilność w tegorocznych testach. Średni plon na poziomie 41dt/ha (dane z 11 lokalizacji) potwierdza stabilność plonowania na najwyższym poziomie. Odmiana charakteryzuje się bardzo dobrą zimotrwałością i umiarkowanym wigorem jesiennym, który nie powoduje wydłużania szyjki korzeniowej i wybijania pędów przed zimą. Ten średnio późny mieszaniec plonował wyraźnie lepiej w lokalizacjach z bardzo dobrą ochroną fungicydową – stąd poleciłbym go użytkownikom celującym w najwyższe plony i stosującym pełną ochronę fungicydową przed i po zimie. Ponadto dodatkowym atutem tej odmiany jest bardzo wysoka zawartość tłuszczu w nasionach. Odmiana jest wysoka, ale w optymalnej obsadzie na poziomie 40- 45 roślin/m² bardzo dobrze się rozgałęzia i nie wylega.

Najlepiej w tym roku z w wyżej wymienionej grupy plonowała odmiana DK Exstorm, odmiana, która znajduje się w badaniach rejestracyjnych COBORU ( podrugim roku badań).Ta nowa, średnio wczesna odmiana mieszańcowa osiągnęła bardzo wysoki plon z 12 lokalizacji na poziomie 41dt/ha. Plonowała stabilnie i bardzo wysoko, tylko w 2 lokalizacjach o najniższych plonach nieco poniżej średniej. Odmiana ta charakteryzuje się dobrym wigorem jesiennym, bardzo wysoka zawartością tłuszczu oraz dobrą odpornością na wyleganie, jeśli jej obsada nie jest większa niż 40-45 roślin/m. Polecana do uprawy w całym kraju ze względu na bardzo dobrą zimotrwałość oraz dobrą tolerancję na warunki stresowe występujące w dużym nasileniu w minionym sezonie.

Kolejna nowa odmiana mieszańcowa w naszej ofercie handlowej DK Expower była testowana w doświadczeniach w Polsce zachodniej. Jej średni plon na poziomie 41dt/ha uzyskany z 5 lokalizacji, uplasował ja w czołówce odmian w teście. Najwyższe plony osiągnęła w doświadczeniach w Pniewach k. Poznania – 45dt/ha, Pągowie k.Wrocławia – 4,6dt/ha i Łukaszowie k. Legnicy – 48dt/ha. Odmiana DK Expower jest mieszańcem wczesnym i nieco niższym od DK Exstorm. W związku z wczesnością kwitnienia Dk Expower, jej plon w Lubiatowie był niższy od średniej na skutek opadów śniegu w maju, które spowodowały wyleganie wczesnych odmian. Odmianę DK Expower polecam na wszystkie rejony uprawy rzepaku w Polsce, ale szczególnie w rejony północne kraju, gdyż charakteryzuje się bardzo dobrym wigorem jesiennym, bardzo wysoką odpornością na suchą zgniliznę kapustnych i wyróżnia się wczesnością podczas kwitnienia. Ponadto przy zachowaniu optymalnej obsady roślin na poziomie 40-45 rośl/m² lub/i uprawie w szerokiej rozstawie rzędów, dobrze się rozgałęzia i nie stwarza problemów z wyleganiem. Podobnie jak DK Exquisite i DK Exstorm – DK Expower charakteryzuje się bardzo dobra zimotrwałością i bardzo wysoką zawartością tłuszczu w nasionach.

Z najnowszych odmian liniowych jakie oferujemy w tym roku po raz pierwszy, chciałbym omówić wyniki odmiany DK Casper. Ten średnio wysoki rzepak, w klasie wczesności odmiany Californium, plonowal w tym roku na poziomie 37dt/ha z 12 lokalizacji. Uważam ten wynik za bardzo dobry, mając na uwadze generalnie słabsze plonowanie odmian liniowych w stosunku do mieszańcowych spowodowane opóźnionymi siewami i innymi czynnikami stresowymi podczas wegetacji. Odmiana DK Casper jest wczesnym, nowoczesnym produktem oferującym wysoki potencjal plonowania nasion o bardzo wysokiej zawartości tluszczu i bardzo niskiej zawartości glukozynolanów. Analizując wyniki plonowania, odmiana ucierpiała na skutek opadów śniegu na Dolnym Śląsku. Ponieważ jest to odmiana wczesna i 3 maja 2011 podczas opadów była w pełni kwitnienia, a to spowodowało wyleganie roślin – lokalizacja Lubiatów k. Legnicy, lub została uszkodzona przez mróz ( przymrozki w maju) – lokalizacja Ostrowite (k. Konina). Gdyby pominąć lokalizacje, w których wczesność kwitnienia odbiła się w tym roku negatywnie na plonie wskutek mrozu lub śniegu w maju, odmiana DK Casper wykazała potencjał plonowania zbliżony do najlepszych odmian w ofercie.

DK Casper jest odmianą polecaną do uprawy w całym kraju. Najlepsze plony osiąga, jeśli wysiewana jest w optymalnym terminie, przy obsadzie 50-60 roślin/m². Charakteryzuje się dobrą zimotrwałością, jest wczesna podczas kwitnienia i zbioru, a jej średnio wysokie rośliny są mało podatne na wyleganie i łatwiejsze w zbiorze.

Poza produktami oferowanymi w aktualnym sezonie, testowaliśmy nowe odmiany przed wprowadzeniem na rynek. Spośród najnowszych produktów wpisanych w Europie do CCA najlepiej plonował w 2011 roku w Polsce DK Explicit. Ta odmiana mieszańcowa plonowała na poziomie 43dt/ha. DK Explicit charakteryzował się dobrym wigorem jesiennym, dobrą zimotrwałością i szybkim tempem regeneracji po zimie. Jest to odmiana średniopóźna w kwitnieniu podobna do DK Exquisite. Ponadto odmiana charakteryzuje się podwyższoną odpornością na osypywanie, czego dowodem jest bardzo wysoki plon w Lubiatowie k. Legnicy – 124% średniej.

Interesującym produktem mieszańcowym okazał się DK Excellium. Średni plon nasion na poziomie 40dt/ha był jednym z najwyższych w teście. Odmiana Dk Excellium łączy w sobie bardzo wysoki potencjał plonowania i bardzo wysoką zawartość tłuszczu w nasionach. Ten średnio wczesny produkt plonował najlepiej w gospodarstwach stosujących wysoki poziom agrotechniczny. Istotny w przypadku tej odmiany jest fakt, iż osiąganiu wysokich plonów sprzyjają opady w czerwcu i lipcu – czyli na 2-3 tygodnie przed dojrzałością zbiorczą. Odmiana ponadto charakteryzuje się dobrą zimotrwałością oraz nie wylega jeśli obsada nie przekracza 45 roślin/m².

Spośród odmian liniowych testowanych w doświadczeniach 2010/11 w Polsce na uwagę zasługuje odmiana DK Camelot. Ten najniższy, a jednocześnie najwcześniejszy produkt w teście plonował bardzo wysoko osiągając plon na poziomie 39dt/ha z 12 lokalizacji. Wczesność odmiany w tym sezonie odbiła się negatywnie na wyniku podobnie jak w przypadku DK Casper, ale wynik w Czajkach (woj. Mazowieckie) na poziomie 54,3dt/ha pokazuje, ze ta odmiana liniowa, pomimo niskiej biomasy może konkurować z najlepszymi nowoczesnymi odmianami. Co istotne, odmiana ta charakteryzuje się bardzo dobra zimotrwałością a charakterystyczne, że plon buduje poprzez bardzo wysoki parametr MTN.

Podsumowując wyniki plonowania oraz obserwacje fenotypowe odmian w sezonie 2010/11 wspólnie z zespołem rozwoju produktu doszliśmy do następujących wniosków:

  1. W przypadku opóźnionych siewów lub krótkiej wegetacji jesiennej – odmiany o dobrym wigorze lepiej wykształciły rozety przed zimą – wyraźna przewaga odmian mieszańcowych.
  2. Przezimowanie w tym sezonie miało bezpośredni związek z wigorem jesiennym – lepszy w przypadku odmian mieszańcowych lub z genetyczną podwyższoną odpornością odmian na niskie temperatury. – np. DK Camelot.
  3. Po zimie odmiany o lepszym wigorze szybciej regenerowały uszkodzenia i szybciej rozpoczynały wegetację wiosenną – przewaga odmian mieszańcowych, które wykształciły lepsze rozety przed zimą.
  4. W okresie przymrozków majowych lub opadów śniegu w zależności od rejonu kraju, odmiany średnio późne i późne zostały praktycznie nieuszkodzone, dlatego wczesne produkty jak odmiany: DK Casper, DK Camelot, DK Expower oraz Californium, Castille, Casoar w tym sezonie narażone były na dodatkowy czynnik stresowy spowodowany powyższymi anomaliami pogodowymi.
  5. Wielkopolska, Kujawy, Pomorze w tym sezonie dotknięte zostały przez suszę wiosenną, w związku z tym lepiej zregenerowane i o mocniejszym wigorze odmiany mieszańcowe wykazały lepszy potencjał plonowania od wolniejszych w rozwoju odmian liniowych..
  6. W niektórych rejonach kraju pogoda w okresie żniw była bardzo zmienna (występowanie silnych opadów deszczu oraz miejscami gradu). W tych warunkach odmiany mieszańcowe osypywały się zdecydowanie mniej w stosunku do odmian liniowych.

Przy wyborze odmian skupiłbym się przede wszystkich na następujących cechach: wczesność oraz tempie wzrostu (wigor).

Jeśli chodzi o wczesność wyróżniamy 3 grupy:

  • grupa wczesna: DK Expower, DK Casper, Castille, Casoar, Californium, Catalina, Carousel,
  • grupa średnio wczesna – DK Exstorm, Exotic,
  • grupa późna – DK Exquisite, Extend, Catana.

Jeśli chodzi o tempo wzrostu wyróżniamy następujące grupy:

  • optymalne tempo wzrostu przed zimą – DK Casper, Californium, Catana, Casoar, Castille, Catalina, Caorusel,
  • szybsze tempo wzrostu - Exotic, DK Exstorm, DK Exquisite,
  • najszybsze tempo wzrostu - Extend.

Przy wyborze zwróciłbym także uwagę na najistotniejszy parametr jakim jest prawidłowa, zalecana obsada, która w przypadku siewu w optymalnym lub wczesnym terminie dla odmian mieszańcowych może wynosić tylko 40 roślin/m², a w liniowych 50 roślin/m², powodując znaczne oszczędności w wydatkach na materiał siewny najwyższej jakości.


Andrzej Domachowski
Manager ds. rozwoju produktów rzepakowych Europa Wschodnia

« wróć do listy aktualności

Niniejsza witryna korzysta z własnych plików cookie oraz plików cookie innych firm w celu gromadzenia informacji na twoim komputerze. Żeby dowiedzieć się, jakie pliki cookie są wykorzystywane przez niniejszą witrynę, wejdź tu. Niektóre z wykorzystywanych plików cookie są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania witryny, inne pomagają dostosowywać ją do wymogów użytkownika lub mogą służyć celom reklamowym (targetujące/reklamowe pliki cookie). Korzystając z witryny, wyrażasz zgodę na stosowanie przez nas plików cookie, na zasadach określonych w naszej polityce cookie. Jeżeli nie chcesz żebyśmy stosowali pliki cookies, możesz się temu sprzeciwić w sposób określony w polityce cookie.

Zamknij